İletişim Bilgileri

More Enstitü Bordrolama ve Teşvik Hizmetleri

  • Yetkili Kişi: Bülent ÖZ
  • Telefon numarası: +90 (224) 453-20-72
  • Adres: Barış Mah. İzmir Yolu Cad. No: 178 Aktaş Plaza K:3, Nilüfer, Bursa, Türkiye

Çalışma Saatleri

Temsilciliklerimiz

Sitedeki güncellemeler

ÇALIŞANLARIN YILLIK İZİN HAKLARI NELERDİR?

28.08.2018

Yıllık izin çalışanların yoğun ve stresli iş yaşamında bir nebzede olsun dinlenmesi açısından son derece önemli bir uygulamadır. Bir yıl boyunca çalışan bireyin kısa bir sürede olsa istirahat halinde olması beden ve ruh sağlığı açısından önem azmetmektedir. Nitekim Anayasa’nın 50.maddesinin b bendi ‘Dinlenme çalışanın hakkıdır’ ve 4857 sayılı iş kanununun 53.maddesinin ikinci fıkrası ‘Yıllık ücretli izin hakkında vazgeçilemez’ şeklinde ki hükümlerde de belirtiği üzere yıllık izin kişinin feragatinden bağımsız olarak kullanılması gereken bir hak olarak tanımlanmıştır.

A-Yıllık Ücretli İzin Süreleri:

Çalışanın işyerinde işe başladığı günden itibaren 1 tam yıl çalışmış olması yıllık izin hakkı için yeterli görülmüş buna mukabil grup şirketleri içerisinde nakil yapılmış olsa dahi gruba ilk katılma tarihi yıllık izin için hak ediş başlangıcı olarak tanımlanmıştır.4857 iş kanunumuzun 53.maddesi;

‘Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara bu Kanunun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,

b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,

c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,

Az olamaz.Ancak onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.’ Şeklinde hüküm altına almıştır.

B-Yıllık Ücretli İzin Bakımından Çalışılmış Gibi Haller

Yıllık izin hak ediş hesaplamalarında en çok karşılaşılan problemlerinde biride yıllık izin hak edişlerinin belirlenmesinde çalışılmış gibi hallerin hesaba katılmaması olarak karşımızda çıkmaktadır. 4857 sayılı iş yasamızın 55.maddesi;

a) İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler (Ancak, 25 inci maddenin (I)numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen süreden fazlası sayılmaz.).

b) Kadın işçilerin 74 üncü madde gereğince doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler.

c) İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).

d) Çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu

olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın onbeş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).

e) 66 ncı maddede sözü geçen zamanla

f) Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri.

g) 3153 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan tüzüğe göre röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazardan başka verilmesi gereken yarım günlük izinler.

h) İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler.

ı) İşçilerin evlenmelerinde üç güne kadar, ana veya babalarının, eşlerinin, kardeş veya çocuklarının ölümünde üç güne kadar verilecek izinler.

j) İşveren tarafından verilen diğer izinler ile 65 inci maddedeki kısa çalışma süreleri.

k) Bu Kanunun uygulanması sonucu olarak işçiye verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi.

Gibi hallerde yıllık izin hak ediş zamanını tanımlarken çalışılmış gibi değerlendirilmesini işverenlere zorunlu kılmaktadır.

C-Yıllık Ücretli İzin Uygulaması:

Yıllık ücretli izin uygulamaları noktasında en çok karşılaştığımız sorunların başında yıllık izin kullanım dönemine iç içe geçen istirahat ve tatiller günlerdir. Oysa yıllık izin döneminde 2429 Sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatil Hakkında Kanunun da tanımlamış günlere veya iş göremez hallerinde yıllık izin kullanılmamış sayılmalıdır.

4857 sayılı iş kanunun 53.maddesi;

Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Bu iznin 53 üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur. Ancak, 53 üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere en çok üçe bölünebilir.

İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez. Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.

Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. İşveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.

Şeklinde uygulama yaklaşımını hüküm altına almıştır.

D-Yıllık izin ücreti

Uygulamada bir başka yanlışlık da yıllık izine çıkan personelin izin döneminde kullanmak için herhangi bir ödeme yapılmamasıdır. Kanun koyucu yıllık izne çıkan çalışanların o ay içerisinde ücret hak edişlerinin izine çıkmadan ödenmesini bu yapılamaması halinde ise personele avans ödemesi yapılmasını zorunlu kılmıştır. İş kanununun 57.maddesi;

İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Bu ücretin hesabında 50 nci madde hükmü uygulanır.

Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmayıp da akort, komisyon ücreti, kâra katılma ve yüzde usulü ücret gibi belirli olmayan süre ve tutar üzerinden ücret alan işçinin izin süresi için verilecek ücret, son bir yıllık süre içinde kazandığı ücretin fiili olarak çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama üzerinden hesaplanır.

Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, izin ücreti işçinin izine çıktığı ayın başı ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır.

Yüzde usulünün uygulandığı yerlerde bu ücret, yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir. Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir

diyerek apaçık bir düzenleme getirmiştir.

E-İzinde çalışma yasağı

Yıllık ücretli izin yaklaşımı iş ve sosyal güvenlik mevzuatımızda yüzde yüz istirahat/dinlenme olarak tanımlanmıştır.4857 sayılı iş kanunumuzun 58.maddesi

Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.

Yıllık ücretli izinde çalışmayı yasaklamıştır.

F-Sözleşmenin sona ermesinde izin ücreti

Anayasa’nın 50.maddesinin b bendi ‘Dinlenme çalışanın hakkıdır’ ve 4857 sayılı iş kanununun 53.maddesinin ikinci fıkrası ‘Yıllık ücretli izin hakkında vazgeçilemez ’hükümlerinde yola çıkarak paraya çevrilemeyen yıllık hakkı iş sözleşmesin fesih edilmesi halinde bakiye izin ücretleri işveren tarafından işçiye ödenmelidir. Bu durum 4857 iş kanunun 59.maddesinde aşağıdaki gibi tanımlanmıştır.

İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar.

Kaynak: Bülent Öz